خواب در دوران بارداري- در سه ماهه هاي مختلف بارداري

خواب در دوران بارداري-  در سه ماهه هاي مختلف بارداري

معمولا براي آسان تر شدن توصيف اختلالات خواب در دوران بارداري، هرسه ماه را به صورت جداگانه بررسي مي كنند. در سه ماه اول بارداري، ميزان خستگي و دفعات چرت زدن افزايش مي يابد. در واقع اين مشكل به اين معنا نيست كه مدت زمان كلي خواب فرد كمتر مي شود، ولي مادر باردار پس از خاموش كردن چراغ، زمان بيشتري براي به خواب رفتن نياز دارد. به اين ترتيب بازده و تاثير خواب شبانه مادر باردار كاهش مي يابد.

خواب در دوران بارداري-  در سه ماهه هاي مختلف بارداري

معمولا براي آسان تر شدن توصيف اختلالات خواب در دوران بارداري، هرسه ماه را به صورت جداگانه بررسي مي كنند. در سه ماه اول بارداري، ميزان خستگي و دفعات چرت زدن افزايش مي يابد. در واقع اين مشكل به اين معنا نيست كه مدت زمان كلي خواب فرد كمتر مي شود، ولي مادر باردار پس از خاموش كردن چراغ، زمان بيشتري براي به خواب رفتن نياز دارد. به اين ترتيب بازده و تاثير خواب شبانه مادر باردار كاهش مي يابد.

در سه ماه دوم بارداري برنامه خواب مادر نسبت به سه ماه اول كمي بهتر مي شود و مادر از افزايش سطح انرژي وكاهش خستگي بهره مند مي شوند. ولي به دليل رشد نوزاد و ادامه تغييرات در بدن مادر هنوز اختلال در كيفيت خواب وجود دارد.

بيشتري اختلالات و مشكلات خواب در سه ماه سوم بارداري ديده مي شود. باز هم به دليل تغيير سايز بدن و افزايش ترشح هورمون استروئيد كه نقش بسيار مهمي در اختلال خواب دارد. ترشح هورمن پروژسترون تعداد تنفس شمار را افزايش ميدهدكه همين مسئله حجم خون را بالا برده وعضله ديافراگم را منقبض تر ميكند، اين انقباض ضربان قلب را افزايش داده و باعث تنگي نفس مي شود. كاهش استروژن باعث افزايش ميزان خواب طول روز مي شود. همچنين خانم هاي باردار از رفلكس مري و سوزش معده بخصوص هنگام خواب شكايت دارند. خطر سندرم پاي بي قرار (نوعي اختلال خواب كه در آن فرد مبتلا دچار احساس ناخوشايندي در پاها مي شود) در اين سه ماهه افزايش مي يابد. شيوع اين مشكل در سه ماه اول بارداري 12 درصد ودر سه ماه سوم تقريبا به 25 درصد مي رسد.

اختلالات شايع خواب در دوران بارداري

روش هاي مختلفي براي طبقه بندي و اندازه گيري اختلالات خواب وجود دارد. معمولا اختلالات خواب دوران بارداري را به شكل؛ پايين بودن كيفيت خواب، خواب و بيداري مكرر، مدت زمان طولاني و كوتاه خواب، سندرم پاي بي قرار و اختلال در تنفس هنگام خواب طبقه بندي مي كنند. احساس ذهني فرد از كم خوابي شايع ترين مشكلي است كه در دوران بارداري مادر را تحت تاثير قرار ميدهد، معمولا كيفيت خواب با پيشرفت روند بارداري كم مي شود. تداوم خواب معيار ديگر اندازه گيري كيفيت خواب است كه با وقفه هاي خواب فرد، ارزيابي ميشود. براي توصيف تداوم خواب معيارهاي مختلفي وجود دارد مانند، مدت زماني كه طول مي كشد بخواب برويد، دفعات بيدارشدن و مدت زماني كه در طول شب بيدار هستيد. معمولا مادران باردار از وقفه در خواب و پيوست نبودن آن در دوران بارداري شكايت مي كنند. نياز به دفع ادرار و مشكلات جسمي مانند پادرد، كمردرد و سوزش معده از دلايل ديگر پايين بودن كيفيت و پيوست نبودن مدت زمان خواب هستند.

محاسبه مدت زمان خواب نيز يكي از معيارهاي شايع اندازه گيري خواب است. كل مدت زمان خواب مادر در طول دوران بارداري متفاوت بوده و باگذشت زمان به آرامي كاهش مي يابد. در دوران بارداري مدت زماني كه طول مي كشد تا مادر بخواب برود افزايش مي يابد.

سندرم پاي بي قرار نيز از ديگر مشكلات و اختلالات ديگر خواب است، كه معمولا عصرها آغاز شده و مانع به خواب رفتن مادر مي شود. در اين عارضه مادر تمايل شديدي براي حركت دادن پاهاي خود دارد در حالي كه احساس درد و ناراحتي شديدي در پاهاي خود ميكند كه همين امر باعث وقفه و كاهش كيفيت خواب مي شود .

اختلالات خواب در طول دوران بارداري افزايش مي يابد و در سه ماهه سوم بارداري به 27 درصد مي رسد. در پايان خروپف و مشكلات و تنفسي نيز به خصوص در سه ماهه سوم بارداري افزايش مي يابد ولي پس از زايمان خواب مادر به حالت طبيعي خود برميگردد. بيش از چهل درصد مادران باردار مشكل خروپف را تجربه مي كنند و خطر بروز آپنه خواب افزايش مي يابد مشكلات تنفسي در بارداري شامل وقفه در تنفس يا ميزان هوايي است كه مادر باردار آن را در خواب تنفس مي كند. همين مسئله تاثير زيادي روي كيفيت، پيوستگي و طول مدت خواب مادر دارد. 14 درصد مادران باردار از اختلال خواب ناشي از مشكل تنفس رنج مي برند درحاليكه فقط 4 درصد خانم ها اين مشكل را تجربه مي كنند.

پايين بودن كيفيت خواب؛ پيامدهاي مضر آن

اختلالات خواب خطر بروز بيماري در بين خانم هايي كه باردارنيستند را نيز افزايش مي دهد. پايين بودن كيفيت خواب باعث افزايش خطر افسردگي و مقاومت بدن در برابر انسولين و ابتلا به ديابت نوع دو مي شود. خواب كوتاه مدت احتمال سكته قلبي، ديابت، چاقي و همه عوامل منجر به مرگ و مير را بالا مي برد.

ما اطلاعات محدودي از ارتباط بين اختلالات خواب و اثرات مضر آن روي بارداري داريم. خواب كوتاه مدت در روزهاي آخر بارداري باعث طولاني شدن فرآيند زايمان و افزايش احتمال عمل سزارين مي شود.

معمولا خواب خانم هاي باردار مبتلا به بيماري پره اكلامپسي (در اين بيماري فشارخون فرد بالا و در ادرار او پروتئين وجوددارد.) نسبت به خانم هاي ديگر، كيفيت پايين تري داشته و پيوستگي كمتري دارد. مشكلات تنفسي در خواب و خروپف احتمال ابتلا به پره اكلامپسي، فشار خون بالا در بارداري و زايمان زودرس را افزايش مي دهد.

نگران نباشيد

بارداري دوراني است كه مادر اختلالات خواب و خستگي مفرط روزانه را تجربه مي كند. بارداري كيفيت، پيوستگي و مدت زمان خواب را كاهش داده و شيوع بيماري هاي ناشي از كم خوابي را افزايش مي دهد كه ممكن است پيامدها و عواقب نامطلوبي براي بارداري داشته باشد. علي رغم بالا بودن ميزان اختلالات خواب، اطلاعات كمي از پيامدهاي منفي اين اختلالات روي سلامت مادر و جنين وجود دارد. شواهد موجود نشان ميدهد اختلالات مهم و بارز ناشي از كيفيت پايين خواب احتمال بروز مشكلات بارداري را افزايش ميدهد. تشخيص زودهنگام مشكلات و اختلالات خواب در طول دوران بارداري مي تواند مانع پيامدهاي منفي و عوارض ناشي از آن شود.

براي خواب بهتر . . .

- از مصرف نوشيدني هاي حاوي كافئين در ساعات پاياني شب پرهيز كنيد.

- قبل از رفتن به اتاق خواب از نوشيدن مايعات و غذا خودداري كنيد.

- از يك رژيم غذايي سالم كه شامل مقدار زيادي غذاهاي غني از ويتامين B باشد پيروي كنيد. غلات، ماهي و سبزيجات سبز غذاهايي غني از ويتامين B ميباشند.

- در هنگام خواب، راحت باشيد و از تعدادي بالش يا كوسن جهت حمايت از بدنتان بهره گيريد.